Handel 'Amerika First'-beleid: Wat zijn de wereldwijde gevolgen?

De Amerikaanse regering probeert met haar tariefbeleid fundamentele handelsonevenwichtigheden met de rest van de wereld te corrigeren. De VS heeft wereldwijd het grootste tekort op de lopende rekening, terwijl landen zoals China, Duitsland en Japan aanzienlijke overschotten hebben.

Een tekort op de lopende rekening op zich biedt echter weinig inzicht. Hoewel een tekort op de lopende rekening erop wijst dat de VS meer importeert dan exporteert, hebben veel landen met handelsoverschotten hun overtollige kapitaal historisch opnieuw geïnvesteerd in Amerikaanse activa, voornamelijk Amerikaanse schatkistobligaties, maar in toenemende mate Amerikaanse aandelen.

Handel- en kapitaalstromen bepalen samen de algemene betalingsbalans.

Herschikking: intenties en effecten

Het is moeilijk om de uiteindelijke doelstellingen van de Amerikaanse regering te bepalen, maar recente maatregelen suggereren dat de nadruk ligt op het verminderen van het handelstekort, het herstellen van de negatieve internationale investeringspositie en het verschuiven van de economische en veiligheidslast naar buitenlandse landen.

De regering heeft openlijk verklaard dat zij van plan is de Amerikaanse dollar te gebruiken als instrument om de Amerikaanse export te stimuleren en het binnenlandse herindustrialiseringsbeleid te ondersteunen. Brede tarieven en bilaterale handelsgesprekken worden ook gebruikt als pressiemiddel om landen met een overschot te dwingen om meer Amerikaanse goederen te kopen, zoals wapens, vloeibaar aardgas (LNG) en landbouwproducten, terwijl tegelijkertijd de overheidsinkomsten worden verhoogd.

Tot op heden hebben deze beleidsmaatregelen geleid tot kortstondige marktvolatiliteit, maar hebben ze de totale instroom in Amerikaanse activa niet aanzienlijk verstoord. De samenstelling is echter gewijzigd, waarbij de zwakkere vraag naar niet-afgedekte obligaties ruimschoots werd gecompenseerd door een sterkere instroom in Amerikaanse aandelen.

Hierdoor hield de instroom van buitenlands kapitaal in de VS stevig aan en bleef het handelstekort sterk negatief. Op langere termijn zouden er meer structurele wijzigingen kunnen optreden.

Als we kijken naar bestaande verschuivingen, kunnen we drie mogelijke toekomstscenario's onderscheiden.

1. Repatriëring van portefeuillestromen: Het geval Taiwan

Taiwan zag een aanzienlijke repatriëring van portefeuillestromen in 2025, wat leidde tot een rally in zijn valuta- en aandelenmarkten.

Eind april steeg de Taiwanese dollar snel door de onshoring van FX deposito's. Dit wijst op twee belangrijke verschuivingen: een wijziging in de kapitaalallocatie, wat suggereert dat Taiwanese beleggers hun Amerikaanse activa mogelijk zullen verminderen naarmate binnenlandse kansen aantrekkelijker worden, en een mogelijke verschuiving van de centrale bank naar een flexibeler wisselkoersregime, ondersteund door sterke economische fundamentals.

De drijvende krachten achter repatriëring, namelijk grote buitenlandse investeringen, sterke of verbeterende fundamentals, beleidsondersteuning, zijn niet uniek voor Taiwan. Markten als Zuid-Korea, Saoedi-Arabië en Duitsland vertonen soortgelijke omstandigheden die kapitaalinstromen zouden kunnen aantrekken.

Op langere termijn zal de omvang van de repatriëring waarschijnlijk afhangen van het Amerikaanse beleid. Het geval van Taiwan wijst zowel op stimulerende factoren, zoals de onzekerheid van het Amerikaanse beleid, het risico van recessie en de bezorgdheid over de kredietwaardigheid van de VS, als op aantrekkingsfactoren, waaronder verbeterde fundamentals buiten de VS. Samen zouden deze factoren een wereldwijde herschikking van activa kunnen stimuleren.

2. Verschuivende patronen in directe buitenlandse investeringen (DBI))

Een thema dat in de loop der tijd naar voren is gekomen en nu mogelijk aan belang wint, is de geopolitiek als drijvende kracht achter DBI-stromen. De geopolitiek beïnvloedt in toenemende mate beslissingen die vroeger voornamelijk op kostenefficiëntie waren gebaseerd.

Bedrijven diversifiëren bijvoorbeeld hun toeleveringsketens buiten China, een trend die bekend staat als ‘China+1’, om geopolitieke risico's en tariefblootstelling te beperken. Tegelijkertijd blijft China zijn eigen export naar een hoger niveau in de waardeketen tillen, waardoor andere landen met een groot en relatief goedkoop arbeidspotentieel kansen krijgen om een groter aandeel in de export van goedkopere producten op zich te nemen.

Nu de DBI in China afnemen, trekken landen die zich op geopolitieke breuklijnen bevinden investeringen aan en positioneren ze zich als schakel tussen de VS, China en andere grote economieën.

Intussen neemt de Amerikaanse BDI af, net nu China zijn overzeese investeringen opvoert. Het resultaat lijkt te zijn dat regio's buiten de VS hun economische en politieke banden met elkaar aanhalen, wat erop wijst dat het protectionistische beleid van de VS mogelijk bijdraagt aan een intensievere samenwerking tussen andere grote economieën.

3. Verhoogde begrotingsuitgaven in Europa

Een nauwere regionale samenwerking binnen Europa weerspiegelt een gezamenlijk streven naar meer economische en strategische autonomie. De toegenomen begrotingsuitgaven zijn deels het gevolg van de Amerikaanse tarieven op Europese import en de oorlog in Oekraïne.

De afschaffing van de Duitse schuldrem heeft de weg vrijgemaakt voor een drastische verhoging van de overheidsuitgaven in de regio, met als doel de binnenlandse consumptie te stimuleren en de groei op lange termijn te ondersteunen.

Dit zou in de loop van de tijd kunnen leiden tot een vermindering van het overschot op de lopende rekening van de regio waardoor ook de recycling van de kapitaalstromen naar de VS afneemt. Dit geldt met name voor Europese landen met hoge spaarquotes, zoals Duitsland, die al lange tijd een overschot aan spaargeld naar de VS exporteren.

Als Europa erin slaagt de groei met succes te stimuleren, zouden Amerikaanse activa relatief minder aantrekkelijk kunnen worden naarmate de investeringsmogelijkheden in de regio verbeteren, wat mogelijk de weg vrijmaakt voor een verschuiving in de dynamiek van de wereldwijde financiële markten.

Waarop letten?

Deze drie scenario's illustreren de veranderingen die zich momenteel voordoen in de wereldwijde handel en investeringen. Terwijl de VS zijn 'Amerika First'-beleid voortzet, past de rest van de wereld zich aan nieuwe kansen en uitdagingen aan. Om in deze omgeving te kunnen navigeren, is een behendig, flexibel en actiever beheer van aandelen nodig.