Europa: een nieuw groeitraject onder impuls van hervormingen en investeringen
Europa ondergaat momenteel een van de grootste economische verschuivingen in zijn moderne geschiedenis. In een context van geopolitieke druk, aanhoudende veiligheidsrisico’s en concurrentieproblemen met andere grootmachten in de wereld, begint de regio zijn economische model een andere wending te geven. Zo komt stilaan een continent in beeld dat de strikte begrotingsdiscipline uit het verleden begint in te ruilen voor een meer proactieve strategie die gebaseerd is op investeringen, industriële innovatie en meer economische zekerheid.
De Europese transformatie wordt vooral gekenmerkt door een duidelijke koerswijziging in het beleid. EU‑initiatieven zoals de Clean Industrial Deal, in combinatie met de invoering van meer begrotingsflexibiliteit, wijzen op een uitgesproken shift naar expansie. Ruim tien jaar lang hielden vele lidstaten vast aan strikte begrotingsconsolidatie, terwijl het huidige beleid zich in toenemende mate op investeringen in energiesystemen, industriële capaciteit en defensie richt. Deze verandering wordt ondersteund door aanpassingen aan de budgettaire governance die hogere strategische uitgaven toelaten zonder dat dit aanleiding geeft tot buitensporigtekortprocedures. Meerdere landen, met name Duitsland, plannen nu hogere uitgaven voor infrastructuur, digitalisering en schone technologieën om hun concurrentievermogen op lange termijn te verstevigen.
De Duitse beleidsommezwaai is misschien wel het opvallendst in de nieuwe economische strategie van Europa. Nadat het land jarenlang een voorzichtige begrotingskoers aanhield, heeft het nu een investeringsprogramma van in totaal bijna één biljoen euro uitgewerkt. Er wordt geld vrijgemaakt voor de modernisering van het spoor, de verbetering van het wegennet en de digitale transformatie van belangrijke industrietakken. Andere maatregelen, zoals fiscale stimuleringsmaatregelen voor het bedrijfsleven en lagere energiekosten, zijn bedoeld om gezinnen en bedrijven te ondersteunen en privé-investeringen in de nationale vernieuwingsoperatie aan te moedigen. Als ze daadwerkelijk worden geïmplementeerd, kunnen deze gecombineerde maatregelen een veelvoud aan gunstige effecten met zich brengen, die bevorderlijk zijn voor het groeipotentieel van Duitsland en positieve spill-overs voor de ruimere regio creëren.
De structurele hervormingen gaan in heel Europa gepaard met een geleidelijk verbeterende conjunctuur. De groei begint weer aan te trekken, onder meer dankzij lagere rentevoeten, een stabielere arbeidsmarkt en een bescheiden verbetering van het ondernemersvertrouwen. Landen als Spanje en Italië kunnen waarschijnlijk op hogere uitkeringen van het Europees herstelfonds rekenen, terwijl nationale ontwerpbegrotingen voor 2026 voor het eerst sinds 2021 een nettoversoepeling van de begroting inhouden. Deze verschuiving van begrotingsrem naar begrotingsondersteuning kan een belangrijke stimulans betekenen voor de groei in de regio.
Ook de wereldwijde context speelt een rol. De nieuwe aanpak van Europa is een reactie op de toegenomen geopolitieke risico’s en de wereldwijde concurrentie. Invoerheffingen en handelsspanningen hebben tot onzekerheid geleid. Als reactie daarop zet de EU in op risicoverminderende strategieën die erop gericht zijn kwetsbaarheden in de toeleveringsketens tegen te gaan. Toch blijft de Europese interne markt een aanzienlijke troef. De regio is de grootste invoerder ter wereld, waardoor ze sterk staat in handelsbesprekingen en in hogere mate op de binnenlandse vraag kan rekenen. Bovendien is de intra-Europese handel nog steeds veel groter dan die met de Verenigde Staten of China, wat de impact van externe schokken helpt op te vangen.
