KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE (AI) In hoeverre kan AI de toekomstige productiviteit stimuleren?

Het spreekt voor zich dat de VS een dominante rol hebben gespeeld in de wereldeconomie. De structurele fundamenten van de economische groei op lange termijn omvatten een winnende combinatie van superieure productiviteit, een cultuur van innovatie, het nemen van risico's en een stabiel, voorspelbaar regelgevingskader. 

Innovatie, snelle technologische implementatie en flexibele herverdeling van arbeid en kapitaal hebben de indrukwekkende productiviteitsgroei van de VS sinds het einde van de 20e eeuw ondersteund. Dit is gunstig vergeleken met Europa, dat te maken heeft gehad met een dalende productiviteit, met name sinds de wereldwijde financiële crisis, als gevolg van lagere investeringen in technologie en structurele starheid. Japan is ook al sinds de jaren zeventig aan het worstelen met de noodzaak om te investeren in digitalisering om de productiviteit te verhogen. En hoewel China aanzienlijke winsten heeft gerealiseerd op het gebied van productiviteit bij de overgang van een agrarische naar een productie-economie, zal het handhaven van een dergelijke sterke groei afhangen van innovatie en efficiëntieverbeteringen. 

Superioriteit in productiviteit is een van de belangrijkste principes van het Amerikaanse exceptionalisme

Bronnen: Capital Group, US Bureau of Labour Statistics, Europese Centrale Bank, Japan Cabinet Office, UK Office for National Statistics, Haver Analytics. Per 20 augustus 2025.

Als we vooruit kijken, is kunstmatige intelligentie (AI) in opkomst als een transformatieve kracht.

Historisch gezien hebben verschillende technologische doorbraken industrieën ingrijpend veranderd en de productiviteit aanzienlijk verhoogd. De stoommachine, elektriciteit, de verbrandingsmotor, halfgeleiders en het internet zijn voorbeelden van technologieën voor algemeen gebruik (GPT's) die de economie hebben veranderd. AI zal zich naar verwachting bij deze illustere lijst aansluiten.

Een kenmerk van deze technologieën is echter dat de uiteindelijke impact ervan over het algemeen werd onderschat. Uit een casestudy over de revolutie van persoonlijk computergebruik (pc-gebruik) blijkt dat de oorspronkelijke ramingen van de productiviteitsgroei en andere kritieke economische maatregelen achteraf veel te voorzichtig waren vergeleken met de winst die uiteindelijk werd behaald.

Een kernvraag is of we vandaag de dag dezelfde fout maken.

Wanneer dezelfde foutenmarge van de jaren 1990 op de huidige ramingen wordt toegepast, ontstaat er een scenario dat het effect op de productiviteit bijna zou verdubbelen, naast de positieve gevolgen voor andere economische indicatoren.

Een belangrijke vraag is of AI de wereldwijde productiviteit zal stimuleren of dat de voordelen ervan geconcentreerd zullen zijn in enkele leidende landen. We zien drie mogelijke scenario's:

1. Wijdverspreide voordelen: AI kan de productiviteit in veel landen verhogen, wat leidt tot een nieuwe golf van wereldwijde groei. Dit zou de vergrijzende samenlevingen helpen de tekorten aan arbeidskrachten te verminderen en ontwikkelingslanden in staat stellen grote sprongen te maken in de fasen van ontwikkeling.

2. Geconcentreerd voordeel: De voordelen van AI zouden in de eerste plaats ten goede kunnen komen aan enkele toonaangevende landen, met name de VS en China. Deze landen lopen voorop wat betreft AI-onderzoek en -implementatie, en zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de financiering van AI-startups, toptalent en onderzoeksresultaten.

3. Strategische ontwrichting: Het land dat de AI-race 'wint', mogelijk door eerst Advanced General Intelligence (AGI, algemene kunstmatige intelligentie) te bereiken, zou dit kunnen gebruiken als een strategische bron, waarbij intellectueel eigendom alleen met bondgenoten wordt gedeeld.

Het meest waarschijnlijke resultaat is dat AI een technologie wordt voor algemeen gebruik met een ongelijke uitrol. De VS en China zijn dan misschien de eerste landen die AI op grote schaal implementeren, maar andere landen zouden er met vertraging of op specifieke gebieden baat bij kunnen hebben.

Een andere cruciale factor is de vraag of technologie en investeringen gelijke tred houden. Als technologie sneller vooruitgang boekt dan investeringen, kan dit een grote schok in het aanbod veroorzaken doordat de arbeidsmarkt wordt verstoord. Tegelijkertijd kan het echter leiden tot aanzienlijke productiviteitsgroei in bepaalde op technologie gerichte sectoren.

Als de technologische vooruitgang echter achterblijft bij de investeringen, heeft de economie meer tijd om zich aan te passen en nieuwe toepassingen voor opkomende technologie te ontwikkelen. Dit zou blijvende productieve werkgelegenheid op de gehele arbeidsmarkt mogelijk maken.

Het Goldilocks-resultaat is er een waarbij technologie en investeringen samen vooruitgang boeken.

AI belooft de productiviteit aanzienlijk te verhogen, en de doorwerkingseffecten op de economische groei en de overheidsschuld zouden ingrijpend kunnen zijn. De impact ervan zal echter per regio en per sector verschillen. De strategische implementatie en integratie van AI zal bepalen welke landen en sectoren de meeste voordelen behalen.