Marktvolatiliteit Vijf grafieken die de marktvolatiliteit in perspectief plaatsen

Door de gevolgen van de escalerende oorlog in het Midden-Oosten is de volatiliteit van de markt weer het overheersende thema.

De olieprijzen zijn spectaculair gestegen, waardoor ook de benzine duurder is geworden en het steeds waarschijnlijker wordt dat deze energiecrisis tot een wereldwijde economische vertraging leidt. Sinds het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran eind februari is de S&P 500 Index tot en met 18 maart met zo'n 2,3% gedaald. Verder steeg de rente op 10-jarige Amerikaanse staatsobligaties, een hoeksteen van het wereldwijde financiële systeem, van 3,94% voor de oorlog tot 4,20%, al is dat onder het niveau van het begin van het jaar.

Als de ergste olieschok van de afgelopen decennia aanhoudt, zouden beleggers in dit onzekere klimaat aan hun beleggingsaanpak kunnen twijfelen. Het is logisch om kalmer water op te zoeken als de markt turbulent is. Maar het is even belangrijk om een stapje terug te doen, alles in context te plaatsen en naar de toekomst te kijken.

Uit de geschiedenis blijkt dat de markt na eerdere dalingen altijd weer is hersteld. Deze vijf inzichten kunnen beleggers helpen om weer vertrouwen te krijgen en hun focus op de lange termijn te behouden.

1. Bekijk bij twijfel het grotere plaatje

Denk aan begin 2022,toen de Russische invasie van Oekraïne een geopolitieke schok veroorzaakte die de markten op hun grondvesten deed daveren en net zoals nu de berichtgeving domineerde. Ruwe Brent-olie werd bijna 30% duurder en bereikte een piek van 128 dollar per vat. Tegelijkertijd grepen de centrale banken – de Amerikaanse Federal Reserve op kop – meteen in om de rente te verhogen, wat de onzekerheid voor de al nerveuze belegger nog erger maakte.

Hoe reageerden de aandelenmarkten? Uit vrees dat oorlog en de snelste renteverhogingen die de Fed in tientallen jaren had doorgevoerd, de wereldwijde economie in een recessie zouden storten, verloor de S&P 500 Index in 2022 19%. Maar de index herstelde in 2023 sterk en won bijna 24% naarmate de inflatie afkoelde, de energiemarkten stabiliseerden en de winsten beter stand bleken te houden dan veel beleggers hadden verwacht. Wat we daaruit moeten onthouden, is dat de markten schokken vaak sneller opvangen dan de berichtgeving laat uitschijnen.

Of de woelige markt van begin 2026 zal plaatsmaken voor rustiger vaarwater valt niet te voorspellen. Wel zou de regering-Trump, gezien de tussentijdse verkiezingen later dit jaar, haar pijlen kunnen richten op thema's die de bevolking na aan het hart liggen om het optimisme over de economie op te krikken.

2. Markten herstellen zich in de regel snel

Hoewel markten in volatiele tijden wel dalen, veren ze vaak snel weer op. Meestal behalen aandelenmarkten na een scherpe daling juist een sterker rendement. Zo realiseerde de S&P 500 onmiddellijk na een daling van 15% of meer in de 12 maanden daarna een gemiddeld rendement van 52%. Daarom is het vaak het beste om kalm te blijven en om belegd te blijven.

Hoe vaak heeft een correctie van de S&P 500 van 10% of meer tot een aanslepende bearmarkt geleid? Niet vaak, zo blijkt. Wat vaker voorkomt zijn korte periodes met een tijdelijke daling van 5% tot 10%. Dat lijkt misschien verontrustend, maar een daling van 5% komt gemiddeld twee keer per jaar voor, en een correctie van 10% zien we gemiddeld eens om de 18 maanden. En ook al zijn dalingen in de loop van het jaar best gebruikelijk, het goede nieuws is dat de index in 38 van de afgelopen 50 kalenderjaren een positief rendement optekende.

Een verkoopgolf kan bovendien beleggingsmogelijkheden bieden. Tijdens de pandemie werd bijvoorbeeld een breed scala van bedrijven uit de reis- en toerismesector door beleggers afgestraft – waaronder Royal Caribbean, dat tussen 20 januari 2020 en 18 maart 2020 met 83% daalde –aangezien vliegtuigreizen, cruises en hotelboekingen door de lockdowns stilvielen.

Sindsdien hebben bepaalde aandelen uit die sector zich spectaculair hersteld. Tussen het dieptepunt en zijn hoogste koers op 2 juni 2021 behaalde Royal Caribbean een rendement van 334%, naarmate de nationale vaccinatiegraad en het vertrouwen verbeterden. Beleggingsmogelijkheden identificeren vergt kennis en ervaring, vooral in volatiele markten. Fundamentele bottom-up-analyse kan beleggers helpen om volatiliteit op korte termijn te verzoenen met een visie op langere termijn.

3. Bearmarkten duren relatief kort

Door op de lange termijn te focussen, kunnen beleggers bearmarkten beter in perspectief plaatsen. Sinds 1949 zijn er elf periodes geweest waarin de S&P 500 20% of meer verloor. Hoewel de daling van gemiddeld 33% tijdens deze cycli moeilijk te verteren kan zijn, is het mogelijk nog erger om het rendement van 265% van de gemiddelde bullmarkt te missen.

Een bearmarkt duurt gemiddeld 12 maanden, korter dan de doorsnee bullmarkt. Dat lijkt misschien een eeuwigheid, maar in vergelijking met de gemiddelde bullmarkt, die 67 maanden duurt, is het een peulenschil. Nog een reden dus waarom markttiming een slecht idee is.

Het is lastig om te voorspellen wanneer de volgende recessie zich zal aandienen. Veel beleggers zetten zich bijvoorbeeld schrap voor een recessie toen de Federal Reserve in 2022 de rente verhoogde om de torenhoge inflatie te bestrijden. Maar de Amerikaanse economie groeide, en de markten boekten in 2023, 2024 en 2025 tweecijferige winsten.

In het huidige klimaat neemt het risico van een recessie toe door de afsluiting van de Straat van Hormuz, een essentiële doorvoerroute voor een vijfde van de olie in de wereld. De hogere energiekosten zouden druk kunnen uitoefenen op bedrijven en consumenten, waardoor veel bedrijven hun winstpotentieel zien afnemen. Maar de economie heeft ons al eerder aangenaam verrast, en het is nog te vroeg om te zeggen of er op grote schaal banen verloren zullen gaan, een typisch kenmerk van een recessie.

4. Obligaties kunnen voor evenwicht zorgen als dat echt nodig is

Als de economische groei vertraagt, doen obligaties het vaak het beste. Daarom zijn hoogwaardige obligatiefondsen doorgaans de basis van een klassieke portefeuille van 60% aandelen en 40% obligaties. Hoewel de precieze allocatie kan variëren, is een gediversifieerde portefeuille bedoeld om aantrekkelijke rendementen te genereren en tegelijkertijd het risico tot een minimum te beperken.

Doorgaans bewegen obligaties en aandelen in tegengestelde richtingen. Wel kan de reactie van de obligatiemarkt even op zich laten wachten, aangezien beleggers eerst reageren op wat er op korte termijn speelt, en de risico’s van de oorlog voor de globale economie pas later doordringen. Op dit moment hebben de markten vooral aandacht voor de potentiële inflatieschokken als gevolg van een verstoring in de wereldwijde olieaanvoer, en niet zozeer voor een potentieel dalende groei op langere termijn. Mogelijk zijn de VS minder gevoelig voor inflatiedruk door een energiecrisis dan andere landen, wat de Fed de ruimte geeft om te reageren op de problemen voor de groei die door de hogere energieprijzen kunnen ontstaan.

De Fed zal bij renteverlagingen waarschijnlijk ook rekening houden met inflatiedruk door de geopolitieke onzekerheid, en tenzij het scenario van een meer uitgesproken economische neergang werkelijkheid wordt, zal het tempo van die renteverlagingen allicht lager liggen. Omdat de rentes zich vandaag na de renteverhogingscyclus van de Fed in 2022 op een hoger niveau bevinden, kan de inkomstencomponent van obligaties de koersvolatiliteit beter opvangen als de rente stijgt.

Omdat obligaties tegenwoordig een behoorlijk inkomstenpotentieel bieden, is het voor beleggers bovendien mogelijk om minder risico te nemen met hoogwaardige obligaties zonder concessies te doen aan het beoogde rendement. 

5. Op koers blijven werpt voor langetermijnbeleggers vruchten af

Als de markten volatiel zijn, is de verleiding groot om iets te doen. Bij ongecontroleerde marktbewegingen en hoogoplopende emoties is het advies om op koers te blijven weinig geruststellend. Maar vaak is helemaal niets doen de beste beslissing.

Achter het ongemakkelijke gevoel gaan er bredere vragen schuil over de duurzaamheid van onze op regels gebaseerde systemen en geopolitieke allianties die aan de basis liggen van tientallen jaren van relatieve economische stabiliteit. Nu het geglobaliseerde wereldbeeld blijft veranderen, moeten markten mogelijk vaker het hoofd bieden aan plotse verstoringen.

Neem nu de ingrijpende invoerheffingen die president Trump in de lente van 2025 oplegde aan vrijwel alle belangrijke Amerikaanse handelspartners. De S&P 500 Index dook na zijn piek van februari maar liefst 18,7% in het rood, omdat beleggers vreesden dat de wereldeconomie aan de rand van een recessie stond. Maar later nam de bezorgdheid weer af door handelsakkoorden en een economie die goed stand bleef houden. Tegen het einde van het jaar herstelde de S&P 500 Index en eindigde hij 17,9% in de plus.

Wat kunnen we hieruit leren? Marktdalingen zijn soms pijnlijk, maar in plaats van te proberen de markt te timen, doen beleggers er verstandig aan om op koers te blijven. Om de marktvolatiliteit te kunnen weerstaan, doen ze er goed aan om hun portefeuille te spreiden over aandelen en obligaties en om regelmatig hun risicotolerantie voor een verhoogde volatiliteit onder de loep te nemen. Hoewel het misschien aanvoelt alsof het nu allemaal anders is, hebben markten door de geschiedenis heen in tijden van oorlogen, pandemieën en andere crisissen altijd blijk gegeven van veerkracht.