Een investeringsgolf verloopt zelden in een rechte lijn. De uitbouw van het spoornet, de elektrificatie en de industriële opkomst van China: allemaal werden ze met argusogen gevolgd. Vaak liepen de investeringsuitgaven vooruit op de zichtbare vraag en vergde het tijd voor de productiviteitswinsten zich manifesteerden. Beleggers vroegen zich af of al die infrastructuur ooit een behoorlijk rendement zou opleveren.
En toch bleven deze cycli langer duren dan velen verwachtten. Ze verliepen niet zonder horten of stoten en niet iedere deelnemer haalde er voordeel uit. Hoe belangrijk ze waren, werd pas duidelijker naarmate het aantal gebruikers toenam en de infrastructuur voor bredere economische doeleinden werd aangewend. Uiteindelijk had elk van die investeringsgolven een veel grotere impact op de economie en de financiële markten dan aanvankelijk voor mogelijk werd gehouden.
Mogelijk staat artificiële intelligentie nu aan de vooravond staat van haar eigen allesveranderende investeringscyclus. De uitgaven voor datacenters en rekencapaciteit zijn sterk gestegen, en in het kielzog daarvan neemt ook de vraag naar elektriciteit sterk toe. Daardoor rijst steeds vaker de vraag of de toekomstige opbrengsten de hoeveelheid aangewend kapitaal kunnen rechtvaardigen.
Het is een terechte bedenking. Uit eerdere investeringsgolven blijkt echter dat we een structurele cyclus niet alleen maar mogen beoordelen op basis van kortetermijnopbrengsten, want dat kan een onvolledig beeld opleveren. Ook de duur van een cyclus is belangrijk, en mag niet worden onderschat.
Het aantal gebruikers kan aanvankelijk slechts geleidelijk toenemen, vooraleer er praktische toepassingen ontstaan en het gebruik toeneemt. Tijdens dit proces kunnen financiële rendementen een ongelijkmatig parcours volgen. Ook bij de marktleiders kunnen er verschuivingen optreden, vooral wanneer nieuwe knelpunten veranderen waar er investeringen nodig zijn en waar er waarde gecreëerd wordt. Perioden van volatiliteit wijzen dus niet sowieso op het einde van de onderliggende technologiecyclus.
Dit historische perspectief biedt beleggers een nuttig kader voor de beoordeling van AI. In plaats van op zoek te gaan naar één conclusie over waarderingen of kortetermijnrendementen kunnen beleggers evalueren in welke fase de cyclus zich op dit moment bevindt. Daarbij zijn vijf graadmeters extra relevant: de mate van toepassing, aanwijzingen van productiviteitswinst en monetisatie, de verschuiving van knelpunten, de reactie aan aanbodzijde en het bredere financiële klimaat.
Samen kunnen deze indicatoren beleggers helpen om in te schatten of de AI-cyclus zich nog in de uitbreidingsfase bevindt, of stilaan volgroeid is.